1. Aptomat (CB) là gì?
Aptomat (Circuit Breaker – CB) là thiết bị đóng cắt tự động trong hệ thống điện hạ thế, có chức năng bảo vệ quá tải, ngắn mạch và tùy loại có thể tích hợp bảo vệ rò điện (chống giật). Aptomat được phân thành nhiều dòng như MCB, MCCB, RCCB, RCBO… phục vụ các cấp tải khác nhau từ dân dụng đến công nghiệp.
2. Cấu tạo cơ bản của aptomat
2.1 Hệ thống tiếp điểm
- Tiếp điểm chính
- Tiếp điểm phụ (không có ở dòng nhỏ)
- Tiếp điểm hồ quang
Trình tự đóng cắt:
- Đóng mạch: tiếp điểm hồ quang → phụ → chính
- Ngắt mạch: chính → phụ → hồ quang
Cấu trúc này giúp hồ quang chỉ xuất hiện tại tiếp điểm chuyên dụng, giảm mài mòn tiếp điểm chính và tăng tuổi thọ thiết bị.
2.2 Buồng dập hồ quang
- Buồng dập hồ quang gồm nhiều lá thép chia nhỏ hồ quang thành các đoạn ngắn, làm giảm nhiệt và dập tắt nhanh hồ quang khi cắt tải.
2.3 Cơ cấu bảo vệ
a) Bảo vệ quá dòng (ngắn mạch): Sử dụng cuộn hút điện từ mắc nối tiếp. Khi dòng vượt ngưỡng, lực từ kéo cơ cấu nhả, mở tiếp điểm tức thời.
b) Bảo vệ quá tải (nhiệt): Dùng thanh lưỡng kim (bi-metal). Khi dòng tăng vượt mức trong thời gian nhất định, nhiệt làm cong thanh kim loại và kích hoạt cơ cấu cắt. Lưu ý: cơ cấu nhiệt có độ trễ, phù hợp bảo vệ quá tải chứ không dùng cho ngắn mạch.
c) Bảo vệ thấp áp (nếu có): Khi điện áp giảm dưới ngưỡng, lực hút cuộn dây giảm, cơ cấu nhả và aptomat tự động cắt.
3. Thông số kỹ thuật cần quan tâm
- Điện áp định mức (Ue): Phải phù hợp hoặc cao hơn điện áp lưới
- Dòng định mức (In): Dòng làm việc lâu dài của CB
- Khả năng cắt (Icu/Ics): Dòng ngắn mạch tối đa CB có thể cắt an toàn
- Dòng tác động (Itd): Ngưỡng tác động bảo vệ
Dòng định mức CB thường được chọn lớn hơn dòng tải khoảng 1,2 – 1,5 lần để tránh tác động sai.
>>Cách Đọc Thông Số MCCB ABB Và Mitsubishi Chuẩn Kỹ Thuật
4. Nguyên tắc chọn aptomat (CB) đúng kỹ thuật
4.1 Nguyên tắc cơ bản
Chọn theo điều kiện: IB < In < Iz
Trong đó:
- IB: dòng tải thực tế
- In: dòng định mức CB
- Iz: dòng cho phép của dây dẫn
4.2 Điều kiện chọn theo thông số
- Uđm CB ≥ U lưới
- In ≥ I làm việc lớn nhất
- Icu ≥ dòng ngắn mạch tại điểm lắp đặt
Đặc biệt, khả năng cắt (Icu) phải xét theo dòng ngắn mạch tại thanh cái hoặc vị trí lắp CB, không chọn theo cảm tính.
4.3 Phối hợp với dây dẫn
CB không chỉ bảo vệ thiết bị mà còn phải bảo vệ dây dẫn. Điều kiện phối hợp: Icp ≥ 1,25 × In (đối với aptomat). Nếu chọn CB quá lớn nhưng dây nhỏ, khi quá tải dây có thể cháy trước khi CB tác động.
5. Lưu ý khi chọn MCB và MCCB
- MCB: dùng cho tải nhỏ, dân dụng, dòng dưới ~100A
- MCCB: dùng cho công nghiệp, dòng lớn, có chỉnh định
- Không chọn CB quá sát tải → dễ nhảy giả
- Không chọn CB quá lớn → mất tác dụng bảo vệ
6. Ứng dụng
Aptomat (CB) được sử dụng trong:
- Tủ điện dân dụng và công nghiệp
- Hệ thống phân phối điện hạ thế
- Bảo vệ động cơ, máy móc
- Hệ thống điện nhà xưởng
Liên Hệ
Nếu bạn cần tư vấn chọn đúng loại MCB LS, MCCB ABB hoặc thiết bị điện phù hợp tải, có thể liên hệ: