Quick Overview

Ngắn mạch là gì?

Ngắn mạch (Short Circuit) là hiện tượng mạch điện bị chập tại một hoặc nhiều điểm khiến tổng trở hệ thống giảm rất thấp. Khi tổng trở giảm, dòng điện sẽ tăng mạnh trong thời gian rất ngắn và điện áp tại khu vực sự cố bị sụt giảm đáng kể.

Đây là một trong những dạng sự cố nghiêm trọng nhất trong hệ thống điện vì dòng ngắn mạch có thể lớn hơn rất nhiều lần dòng tải bình thường.

Khi xảy ra ngắn mạch, nếu thiết bị bảo vệ không tác động đủ nhanh, hệ thống có thể xuất hiện:

• Phát nhiệt mạnh.
• Hồ quang điện.
• Cháy thiết bị.
• Hư hỏng tủ điện.
• Mất điện diện rộng.

Nguyên nhân gây ngắn mạch

Ngắn mạch có thể xuất hiện do nhiều nguyên nhân khác nhau.

Hỏng cách điện

Khi lớp cách điện suy giảm, các phần mang điện có thể tiếp xúc trực tiếp với nhau. Thường gặp ở:

• Cáp cũ.
• Động cơ xuống cấp.
• Độ ẩm cao.

Đấu nối sai kỹ thuật

Các lỗi phổ biến:

• Siết terminal không đạt.
• Đầu cos lỏng.
• Đấu sai pha.
• Sử dụng sai tiết diện dây.

Nhiều sự cố phát sinh tại:

• MCCB.
• Contactor.
• Thanh cái.
• Điểm đấu đầu cos.

Tác động cơ học hoặc môi trường

• Chuột cắn dây.
• Nước xâm nhập.
• Rung động mạnh.
• Va chạm cơ khí.

Điều gì xảy ra khi ngắn mạch xuất hiện?

Khi tổng trở giảm mạnh, dòng điện tăng rất nhanh. Hậu quả thường gặp:

• Lực điện động tăng lớn.
• Nhiệt độ tăng mạnh.
• Phá hủy cách điện.
• Phát sinh thêm các điểm chạm chập khác.

Trong thực tế, thời gian cắt sự cố càng lâu thì mức độ thiệt hại càng lớn.

Phân loại ngắn mạch

Ngắn mạch 1 pha chạm đất

Là dạng phổ biến nhất trong thực tế vận hành. Thường xảy ra do:

• Hỏng cách điện.
• Độ ẩm.
• Dây dẫn chạm vỏ.

Ngắn mạch 2 pha

Hai dây pha tiếp xúc trực tiếp với nhau. Dòng sự cố thường lớn hơn lỗi 1 pha.

Ngắn mạch 2 pha chạm đất

Kết hợp giữa chạm pha và chạm đất. Đây là dạng sự cố tương đối nghiêm trọng.

Ngắn mạch 3 pha

Đây là dạng nguy hiểm nhất. Ngắn mạch 3 pha thường được dùng làm cơ sở tính toán để chọn:

• MCCB.
• ACB.
• Thanh cái.
• Thiết bị đóng cắt.

Vì sao cần tính toán dòng ngắn mạch?

Khi thiết kế hệ thống điện, việc tính dòng ngắn mạch giúp:

• Chọn đúng thiết bị bảo vệ.
• Chọn đúng tiết diện dây.
• Tính khả năng chịu lực cơ học.
• Chỉnh định relay bảo vệ.

Nếu chọn thiết bị có khả năng cắt thấp hơn dòng ngắn mạch thực tế:

• MCCB có thể phá hủy.
• ACB không cắt được.
• Hồ quang điện tăng mạnh.

Thiết bị bảo vệ chống ngắn mạch

Các thiết bị phổ biến:

• MCCB.
• MCB.
• ACB.
• Cầu chì.
• Relay bảo vệ.

Các thiết bị này cần được lựa chọn dựa trên:

• Dòng tải.
• Dòng ngắn mạch dự kiến.
• Khả năng cắt.

Cách giảm nguy cơ ngắn mạch trong thực tế

• Kiểm tra định kỳ.
• Đấu nối đúng kỹ thuật.
• Siết terminal đúng lực.
• Dùng đầu cos đúng tiết diện.
• Đo cách điện định kỳ.

Đặc biệt với tải lớn, việc sử dụng đầu cos đúng kỹ thuật giúp giảm đáng kể nguy cơ phát nhiệt và chạm chập tại điểm đấu nối.

Liên hệ tư vấn thiết bị điện và phụ kiện đấu nối

Nếu cần tư vấn lựa chọn MCCB, ACB, đầu cos hoặc thiết bị bảo vệ phù hợp hệ thống điện:

Ms Nhung – 0907 764 966

Website: https://dienhathe.com

FAQ – Câu hỏi thường gặp

Ngắn mạch khác quá tải như thế nào?

Quá tải tăng dòng từ từ, ngắn mạch làm dòng tăng đột ngột rất lớn.

Ngắn mạch 3 pha có nguy hiểm nhất không?

Có, đây thường là trường hợp tạo dòng sự cố lớn nhất.

Ngắn mạch có gây cháy tủ điện không?

Có, nếu thiết bị bảo vệ không tác động đủ nhanh.

Tại sao đầu cos lỏng dễ gây ngắn mạch?

Do phát nhiệt và phá hủy lớp cách điện.

Làm sao giảm nguy cơ ngắn mạch?

Kiểm tra định kỳ và thi công đúng kỹ thuật.