Cách Chọn Contactor Và Relay Nhiệt Cho Động Cơ 3 Pha Chuẩn Kỹ Thuật

Quick Overview

• Chủ đề: Chọn contactor và relay nhiệt cho động cơ 3 pha
• Đối tượng: Thợ lắp tủ điện, kỹ thuật M&E, chủ xưởng cơ khí, người mua vật tư điện
• Từ khóa chính: chọn contactor và relay nhiệt, relay nhiệt Schneider, khởi động từ 3 pha
• Từ khóa liên quan: contactor LS, contactor Schneider, relay nhiệt motor, overload relay, bảo vệ quá tải động cơ, contactor AC-3, bộ khởi động từ
• Trọng tâm: Tính dòng định mức động cơ, phối hợp contactor và relay nhiệt đúng kỹ thuật
• Ứng dụng: Tủ động lực, bơm nước, quạt công nghiệp, máy nén khí, băng tải, máy sản xuất

Biên Tập: Đội ngũ kỹ thuật www.dienhathe.com

Khi thiết kế hoặc lắp đặt tủ điện động lực, việc lựa chọn contactor và relay nhiệt phù hợp với động cơ 3 pha là yếu tố quyết định đến độ ổn định và tuổi thọ của hệ thống. Nhiều sự cố như contactor cháy tiếp điểm, relay nhiệt nhảy liên tục hoặc động cơ bị quá tải đều xuất phát từ việc chọn sai thiết bị bảo vệ ngay từ đầu.

Bài viết này sẽ hướng dẫn cách chọn contactor cho motor 3 pha, cách chọn relay nhiệt overload và nguyên tắc phối hợp bộ khởi động từ theo tiêu chuẩn kỹ thuật đang được áp dụng phổ biến trong công nghiệp.

Vì Sao Phải Phối Hợp Đúng Contactor Và Relay Nhiệt?

Trong thực tế, nhiều người gọi chung contactor và relay nhiệt là bộ khởi động từ. Tuy nhiên mỗi thiết bị đảm nhiệm một chức năng khác nhau.

Contactor:

• Đóng cắt nguồn cấp cho động cơ.
• Điều khiển ON/OFF từ xa.
• Thực hiện đóng cắt nhiều lần trong quá trình vận hành.
• Không có chức năng bảo vệ quá tải lâu dài.

Relay nhiệt (Overload Relay):

• Giám sát dòng điện động cơ.
• Bảo vệ motor khi quá tải kéo dài.
• Giảm nguy cơ cháy cuộn dây stator.
• Tự động ngắt mạch điều khiển khi phát hiện quá tải.

Nếu chọn contactor quá nhỏ:

• Tiếp điểm nhanh mòn.
• Nhiệt độ tăng cao.
• Dễ dính tiếp điểm.
• Giảm tuổi thọ thiết bị.

Nếu chọn relay nhiệt sai dải dòng:

• Nhảy overload liên tục.
• Hoặc không bảo vệ được động cơ khi quá tải.

Đó là lý do contactor và relay nhiệt luôn phải được lựa chọn đồng bộ.

Cách Tính Dòng Định Mức Động Cơ 3 Pha

Dòng điện định mức là cơ sở quan trọng nhất để chọn contactor và relay nhiệt.

Công thức tính gần đúng: I=\frac{P\times1000}{\sqrt{3}\times U\times\eta\times cos\varphi}

Trong đó:

• I: Dòng định mức động cơ (A).
• P: Công suất động cơ (kW).
• U: Điện áp nguồn (380V).
• η: Hiệu suất động cơ.
• cosφ: Hệ số công suất.

Khi thi công tủ điện, kỹ thuật viên thường dùng phương pháp ước lượng nhanh:

• 1 kW ≈ 2 A
• 5.5 kW ≈ 11 A
• 7.5 kW ≈ 15 A
• 11 kW ≈ 22 A
• 15 kW ≈ 30 A

Tuy nhiên giá trị chính xác luôn phải ưu tiên theo nameplate động cơ.

Để thuận tiên trong việc chọn nhanh contactor , quý khách có thể dùng nhanh công cụ sau:

 

Bảng Dòng Định Mức Động Cơ 3 Pha Tham Khảo

| Công suất Motor | Dòng tham khảo |
| ————— | ————-: |
| 0.75 kW | 1.8 – 2.2 A |
| 1.5 kW | 3 – 3.5 A |
| 2.2 kW | 4.5 – 5 A |
| 3.7 kW | 7 – 8 A |
| 5.5 kW | 10 – 12 A |
| 7.5 kW | 14 – 16 A |
| 11 kW | 20 – 23 A |
| 15 kW | 28 – 32 A |
| 22 kW | 40 – 45 A |

Bảng trên phù hợp cho việc chọn sơ bộ contactor, relay nhiệt và MCCB bảo vệ động cơ.

Cách Chọn Contactor Theo Tiêu Chuẩn AC-3

Một sai lầm phổ biến là chỉ nhìn dòng Ampere trên contactor mà không quan tâm đến cấp tải.

Đối với động cơ không đồng bộ 3 pha, tiêu chuẩn được sử dụng phổ biến là AC-3.

Khi chọn contactor cần ưu tiên:

• Dòng AC-3 của contactor.
• Công suất motor theo catalog nhà sản xuất.
• Dòng khởi động của tải.
• Điều kiện đóng cắt.

Đối với tải nặng như:

• Máy nén khí.
• Băng tải công nghiệp.
• Máy nghiền.
• Quạt công suất lớn.

nên có hệ số dự phòng cao hơn tải thông thường.

Bảng Chọn Contactor Và Relay Nhiệt Cho Motor 3 Pha

Lưu ý: Dữ liệu dưới đây dùng cho mục đích tham khảo sơ bộ. Cần đối chiếu catalog chính thức của từng hãng trước khi lựa chọn.

| Công suất Motor | Contactor AC-3 | Relay nhiệt |

| 2.2 kW | 9A | 4 – 6A |
| 3.7 kW | 12A | 5.5 – 8A |
| 5.5 kW | 18A | 9 – 13A |
| 7.5 kW | 25A | 12 – 18A |
| 11 kW | 32A | 17 – 25A |
| 15 kW | 40A | 23 – 32A |
| 22 kW | 50 – 65A | 37 – 50A |

Nguyên tắc quan trọng:

• Chọn contactor theo AC-3.
• Dòng motor phải nằm trong dải chỉnh relay nhiệt.
• Ưu tiên motor hoạt động ở vùng giữa của relay.
• Không nên chọn relay sát giới hạn trên của dải chỉnh.

Cách Chỉnh Relay Nhiệt Đúng Kỹ Thuật

Relay nhiệt chỉ bảo vệ hiệu quả khi được cài đặt đúng dòng làm việc của động cơ.

Ví dụ: Motor có dòng định mức trên nameplate là: 15A

Khi đó relay nhiệt nên cài: 14.5A đến 15A

Không nên chỉnh:

• 18A
• 20A
• Mức tối đa của relay

Nếu chỉnh quá cao:

• Motor quá tải vẫn tiếp tục hoạt động.
• Nhiệt độ cuộn dây tăng cao.
• Lão hóa cách điện nhanh hơn.
• Giảm tuổi thọ động cơ.

Kinh Nghiệm Chọn Bộ Khởi Động Từ 3 Pha Ít Gặp Sự Cố

Khi thiết kế tủ điện động lực, nên áp dụng các nguyên tắc sau:

• Luôn kiểm tra dòng định mức trên nameplate motor.
• Ưu tiên contactor chính hãng có thông số AC-3 rõ ràng.
• Chọn relay nhiệt nằm giữa vùng điều chỉnh.
• Đánh giá đặc tính tải trước khi chọn thiết bị.
• Không lựa chọn hoàn toàn theo công suất kW.
• Kiểm tra khả năng phối hợp giữa contactor và relay nhiệt.

Những nguyên tắc này giúp giảm đáng kể các sự cố như cháy contactor, nhảy overload liên tục hoặc hư hỏng động cơ do bảo vệ không phù hợp.

Liên Hệ

Nếu cần tư vấn chọn contactor LS, contactor Schneider, relay nhiệt Schneider, relay nhiệt LS hoặc bộ khởi động từ phù hợp với công suất động cơ, hãy liên hệ:

Download Bảng Giá các loại Contactor để tham khảo trước

FAQ

Chọn contactor theo kW hay theo Ampere?

Nên ưu tiên dòng điện định mức và thông số AC-3 của contactor. Công suất kW chỉ mang tính tham khảo vì cùng một công suất nhưng dòng làm việc có thể khác nhau tùy hiệu suất và hệ số công suất của động cơ.

Relay nhiệt có thay thế được MCCB hoặc MCB không?

Không. Relay nhiệt chỉ bảo vệ quá tải động cơ. Chức năng bảo vệ ngắn mạch vẫn cần được thực hiện bởi MCCB, MCB hoặc cầu chì phù hợp.

Có thể dùng relay nhiệt Schneider với contactor hãng khác không?

Một số trường hợp có thể sử dụng được nếu tương thích về cơ khí và thông số kỹ thuật. Tuy nhiên nên kiểm tra catalog của nhà sản xuất để đảm bảo việc lắp ghép đạt yêu cầu vận hành và bảo vệ.