Cách Xử Lý MCCB Schneider / LS Bị Nhảy Liên Tục Khi Động Cơ Khởi Động

MCCB nhảy ngay khi động cơ RUN không đồng nghĩa MCCB bị hỏng. Cần phân biệt dòng khởi động I_kđ, ngưỡng quá tải I_r, bảo vệ tức thời I_is và sự cố ngắn mạch. Với động cơ công suất lớn, dòng khởi động có thể tăng cao trong thời gian ngắn; nếu ngưỡng bảo vệ tức thời của MCCB được cài đặt quá thấp hoặc đặc tính bảo vệ không phù hợp, MCCB có thể tác động ngay lúc đóng điện. Ngược lại, nếu xuất hiện chập cuộn dây, mất cân bằng pha hoặc dòng tăng bất thường, việc tăng chỉnh định MCCB để tránh nhảy là không được phép nếu chưa xác định nguyên nhân.

Hiện tượng MCCB nhảy ngắt mạch ngay thời điểm nhấn nút RUN động cơ

Khi nhấn nút RUN, contactor đóng và động cơ nhận điện áp nguồn. Nếu MCCB lập tức chuyển sang trạng thái TRIP, việc đầu tiên cần xác định là MCCB đang tác động theo chức năng bảo vệ nào, thay vì chỉ nhận định rằng aptomat bị yếu hoặc chọn sai dòng. Động cơ không đồng bộ có dòng điện lúc khởi động cao hơn dòng định mức. Giá trị này phụ thuộc vào loại động cơ, thiết kế rotor, tải cơ khí, phương pháp khởi động và đặc tính nguồn điện. Trong khoảng thời gian ngắn đó, MCCB phải phân biệt được dòng khởi động hợp lệ với dòng sự cố. Nếu MCCB tác động ngay lập tức, đặc biệt chỉ vài phần giây sau khi contactor đóng, cần ưu tiên kiểm tra vùng bảo vệ tức thời. Nếu MCCB giữ được trong thời gian khởi động nhưng sau đó mới nhảy, hướng chẩn đoán lại nghiêng về quá tải, nhiệt hoặc điều kiện vận hành kéo dài.

Đây là điểm phân biệt quan trọng khi xử lý sự cố MCCB Schneider ngắt dòng hoặc MCCB LS tác động khi mở máy. Cùng một hiện tượng “nhảy aptomat” nhưng nguyên nhân điện có thể hoàn toàn khác nhau.

4 nguyên nhân kỹ thuật cốt lõi khiến MCCB bị nhảy khi động cơ khởi động

1. Mất cân bằng pha hoặc mất pha

Động cơ ba pha yêu cầu nguồn điện có ba pha phù hợp. Khi một pha bị mất, tiếp điểm công suất của contactor có vấn đề, đầu nối lỏng hoặc điện áp giữa các pha mất cân bằng, dòng điện trong các pha có thể thay đổi đáng kể. Động cơ khi đó không làm việc ở trạng thái bình thường. Dòng điện có thể tăng, mô-men giảm và nhiệt phát sinh trong cuộn dây tăng lên. Nếu điều kiện này kéo dài, bảo vệ quá tải có thể tác động.

Không nên chỉ đo điện áp khi động cơ đang dừng. Cần kiểm tra điện áp và dòng điện trong điều kiện động cơ thực sự nhận tải, đồng thời kiểm tra tình trạng tiếp điểm contactor, đầu cos, thanh cái và các điểm đấu nối trong mạch động lực.

2. Cài đặt dòng Ir trên MCCB không phù hợp

I_r là thông số liên quan đến ngưỡng bảo vệ quá tải của MCCB có bộ trip điện tử hoặc cơ cấu chỉnh định tương ứng. Nếu giá trị chỉnh định thấp hơn yêu cầu của tải, MCCB có thể tác động khi động cơ làm việc ở dòng cao trong thời gian đủ dài. Điểm cần phân biệt là I_r không phải dòng khởi động. Việc động cơ có dòng khởi động lớn không có nghĩa phải tăng Ir một cách tùy ý.

Khi kiểm tra, kỹ sư cần đối chiếu dòng định mức động cơ trên nameplate, dòng làm việc đo được, phương pháp khởi động và đặc tính bảo vệ của MCCB. Nếu chỉ tăng Ir để MCCB không còn nhảy mà không kiểm tra dây dẫn, khả năng chịu dòng của thiết bị và điều kiện ngắn mạch, sự cố có thể được che lấp thay vì được giải quyết.

3. Dòng khởi động Ikđ tác động vào vùng bảo vệ tức thời Iis

Đây là một trong những nguyên nhân cần đặc biệt chú ý khi sửa sự cố MCCB nhảy khi mở máy. Động cơ có thể tạo ra dòng khởi động cao hơn nhiều lần dòng định mức. Trong thời gian này, MCCB phải cho phép dòng khởi động tồn tại trong giới hạn phù hợp với đặc tính bảo vệ. Nếu dòng khởi động đi vào vùng tác động tức thời của MCCB, thiết bị có thể cắt mạch rất nhanh.

I_is cần được hiểu trong mối quan hệ với đặc tính trip cụ thể của MCCB. Không nên lấy một hệ số dòng khởi động cố định áp dụng cho mọi loại động cơ và mọi MCCB.

Phương pháp khởi động cũng ảnh hưởng trực tiếp đến hiện tượng này. Khởi động trực tiếp, khởi động sao–tam giác, soft starter hoặc biến tần tạo ra các điều kiện dòng điện khác nhau. Vì vậy, khi thay đổi phương pháp khởi động nhưng giữ nguyên MCCB, đặc tính bảo vệ cũng cần được đánh giá lại.

4. Chập cuộn dây hoặc sự cố cách điện động cơ

Nếu MCCB nhảy ngay khi đóng điện và dòng sự cố tăng rất nhanh, phải loại trừ khả năng chập cuộn dây động cơ, chạm đất hoặc ngắn mạch trong mạch động lực. Trong trường hợp này, việc tăng ngưỡng bảo vệ MCCB để động cơ “chạy được” là thao tác nguy hiểm. MCCB đang thực hiện đúng chức năng bảo vệ nếu nó cắt nguồn khi xuất hiện dòng sự cố vượt giới hạn.

Cần tách động cơ khỏi nguồn và kiểm tra riêng mạch cáp, contactor, hộp cực động cơ và bản thân cuộn dây. Các phép đo cách điện phải được thực hiện bằng thiết bị phù hợp và theo quy trình an toàn của nhà máy.

Quy trình 5 bước kiểm tra và xử lý sự cố an toàn tại tủ điện

Bước 1: Xác định thời điểm MCCB tác động

Ghi nhận chính xác thời điểm TRIP: ngay khi đóng contactor, sau vài giây khởi động hay sau khi động cơ đã chạy ổn định. Thời điểm tác động giúp khoanh vùng nguyên nhân. Trip tức thời thường cần kiểm tra vùng ngắn mạch và bảo vệ tức thời; trip sau một khoảng thời gian vận hành cần xem xét quá tải, nhiệt và điều kiện tải.

Bước 2: Kiểm tra nguồn ba pha và mạch động lực

Kiểm tra điện áp giữa các pha, điện áp pha–pha và tình trạng các điểm đấu nối. Sau đó kiểm tra contactor, cáp động lực, đầu cos và đầu cực động cơ. Các điểm đấu nối có điện trở tiếp xúc cao có thể gây phát nhiệt, sụt áp và làm dòng điện phân bố không đều giữa các pha.

Bước 3: Đo dòng điện từng pha khi động cơ khởi động

Không chỉ ghi nhận dòng trung bình. Cần quan sát dòng của từng pha trong quá trình khởi động và sau khi động cơ đạt tốc độ làm việc. Nếu một pha có dòng lệch đáng kể so với hai pha còn lại, cần tiếp tục kiểm tra nguồn, contactor, cáp và động cơ. Nếu cả ba pha đều tăng cao, cần xem xét tải cơ khí, phương pháp khởi động và đặc tính động cơ.

Bước 4: Kiểm tra thông số bảo vệ MCCB

Đối chiếu thông số MCCB với sơ đồ điện và dòng định mức của động cơ. Với MCCB có bộ trip chỉnh định được, kiểm tra các giá trị liên quan đến bảo vệ quá tải và bảo vệ tức thời. Không điều chỉnh thông số bảo vệ chỉ dựa trên hiện tượng MCCB bị nhảy. Mọi thay đổi phải dựa trên tính toán bảo vệ, khả năng chịu dòng của dây dẫn và đặc tính của thiết bị đóng cắt.

Bước 5: Kiểm tra động cơ khi đã cô lập nguồn

Nếu các thông số MCCB và nguồn cấp phù hợp nhưng MCCB vẫn tác động, cần kiểm tra động cơ và tải cơ khí. Kiểm tra cách điện, tình trạng cuộn dây, đầu cực, ổ bi, cơ cấu truyền động và khả năng kẹt tải theo quy trình bảo trì. Động cơ bị kẹt cơ khí có thể không đạt tốc độ cần thiết sau khi đóng điện, khiến dòng điện duy trì ở mức cao và tạo điều kiện cho bảo vệ tác động.

Cách chọn MCCB LS / Schneider đúng thông số cho tải động cơ

Chọn MCCB cho động cơ không chỉ dựa vào dòng định mức ghi trên nameplate. Thiết kế cần xem xét đồng thời dòng tải, dòng khởi động, phương pháp khởi động, đặc tính trip, dây dẫn và điều kiện ngắn mạch tại điểm lắp đặt. Với một hệ thống động lực, MCCB phải thực hiện hai nhiệm vụ khác nhau: cho phép động cơ khởi động trong điều kiện bình thường và cắt nguồn khi xuất hiện dòng sự cố nằm trong vùng bảo vệ của thiết bị.

Do đó, câu hỏi “MCCB bao nhiêu A thì động cơ chạy không nhảy?” chưa đủ để lựa chọn thiết bị. Cần xác định cả khả năng chịu dòng của cáp, dòng định mức động cơ và đặc tính bảo vệ của MCCB. Đối với MCCB Schneider hoặc MCCB LS, mã sản phẩm, frame size, dòng định mức, loại trip unit và khả năng cắt phải được đối chiếu với catalog tương ứng. Không nên suy ra thông số bảo vệ chỉ từ tên dòng sản phẩm.

Đặc biệt, khả năng cắt ngắn mạch của MCCB phải phù hợp với dòng ngắn mạch dự kiến tại vị trí lắp đặt. Đây là thông số khác hoàn toàn với dòng định mức của MCCB.

Phân biệt MCCB nhảy do bảo vệ với MCCB hoặc hệ thống bị lỗi

Một MCCB nhảy liên tục không đồng nghĩa bản thân MCCB bị hỏng. Thiết bị có thể đang phản ứng đúng trước một điều kiện bất thường của hệ thống. Nếu MCCB tác động ngay khi RUN, cần ưu tiên kiểm tra ngắn mạch, chạm đất, chập cuộn dây, dòng khởi động và ngưỡng bảo vệ tức thời. Nếu MCCB tác động sau một khoảng thời gian, cần kiểm tra dòng tải, quá tải cơ khí, nhiệt độ tủ, điều kiện thông gió và chỉnh định bảo vệ.

Chỉ sau khi loại trừ nguyên nhân từ tải, nguồn, dây dẫn và cài đặt mới nên đánh giá khả năng MCCB có vấn đề về cơ cấu đóng cắt hoặc bộ trip.

Thông tin tư vấn kỹ thuật & báo giá thiết bị

Đối với các sự cố MCCB Schneider, MCCB LS, Aptomat khối hoặc hệ thống bảo vệ động cơ, việc lựa chọn thiết bị cần dựa trên thông số tải và sơ đồ điện cụ thể thay vì chỉ chọn theo dòng A ghi trên thiết bị.

ĐIỆN HẠ THẾ cung cấp và tư vấn thiết bị điện công nghiệp, bao gồm MCCB Schneider, MCCB LS và các thiết bị đóng cắt, bảo vệ dùng trong tủ điện công nghiệp.

Ms Nhung: 0907 764 966 (Mobile/Zalo)

Website: www.dienhathe.com

FAQ: Các câu hỏi thường gặp khi MCCB bị nhảy lúc động cơ khởi động

MCCB nhảy ngay khi nhấn RUN có phải do dòng khởi động không?

Có thể, nhưng chưa đủ cơ sở để kết luận. Cần phân biệt dòng khởi động của động cơ với dòng sự cố do ngắn mạch hoặc chập cuộn dây. Kiểm tra thời điểm trip, dòng từng pha và thông số bảo vệ MCCB là cơ sở để xác định nguyên nhân.

Có nên tăng Ir khi MCCB liên tục bị nhảy?

Không nên tăng Ir chỉ để loại bỏ hiện tượng trip. Cần kiểm tra dòng tải, dây dẫn, phương pháp khởi động và đặc tính bảo vệ trước khi thay đổi chỉnh định.

Tại sao động cơ chạy không tải nhưng MCCB vẫn nhảy?

Cần kiểm tra nguồn ba pha, contactor, cáp động lực, cách điện động cơ và thông số MCCB. Nếu dòng tăng mạnh ngay khi đóng điện, phải loại trừ khả năng ngắn mạch hoặc chập cuộn dây.

MCCB Schneider và MCCB LS có thể chọn theo cùng một cách không?

Nguyên tắc thiết kế bảo vệ có thể tương đồng, nhưng thông số trip, cấu hình sản phẩm và đặc tính từng dòng MCCB phải được kiểm tra theo catalog của nhà sản xuất. Không nên lấy cài đặt của một model áp dụng trực tiếp cho model khác.

Bài Viết iên Quan