MCB ABB Và Thiết Bị Điện ABB Trong Hệ Thống An Toàn Điện 1 Pha

Mạng điện 1 pha được sử dụng phổ biến trong nhà ở, văn phòng, cửa hàng và nhiều hệ thống điện công nghiệp quy mô nhỏ. Nguồn điện thường có dây pha (L) và dây trung tính (N), với điện áp danh định phổ biến 220–230 V tại nhiều hệ thống hạ áp ở Việt Nam. Trong quá trình sử dụng, các nguy cơ mất an toàn có thể xuất hiện do chạm trực tiếp vào phần mang điện, rò điện ra vỏ thiết bị, hỏng cách điện, đấu nối sai hoặc thiết bị bảo vệ không phù hợp. Hậu quả có thể bao gồm điện giật, bỏng điện, cháy do sự cố điện và hư hỏng thiết bị. Vì vậy, hệ thống điện cần được thiết kế đồng bộ giữa dây dẫn, nối đất bảo vệ, thiết bị đóng cắt và thiết bị bảo vệ dòng rò.

Trong tủ điện phân phối, các thiết bị ABB như MCB, MCCB, RCCB và RCBO có thể được sử dụng tùy theo chức năng bảo vệ và yêu cầu của từng mạch điện.

1. Các trường hợp nguy hiểm khi tiếp xúc với điện

1.1. Chạm đồng thời vào dây pha và dây trung tính

Đây là tình huống chạm trực tiếp vào hai phần dẫn điện có điện áp chênh lệch. Khi cơ thể người tạo thành đường dẫn giữa dây pha và dây trung tính, dòng điện có thể đi qua cơ thể.

Ở điều kiện đơn giản, dòng điện qua cơ thể có thể được biểu diễn bằng quan hệ: I = U/Z

  • I: Dòng điện qua cơ thể người (A).
  • U: Điện áp đặt lên đường dẫn qua cơ thể (V).
  • Z: Tổng trở của đường dẫn qua cơ thể và các phần tử liên quan (Ω).

Trong thực tế, tổng trở cơ thể thay đổi theo điện áp tiếp xúc, tình trạng da, diện tích tiếp xúc, độ ẩm, đường đi của dòng điện và thời gian tiếp xúc. Vì vậy, không thể sử dụng một giá trị điện trở cơ thể cố định để kết luận chính xác mức độ an toàn. Điện giật có thể gây co cơ, mất khả năng tự tách khỏi nguồn điện, rối loạn nhịp tim và các tổn thương nghiêm trọng khác. Mức độ nguy hiểm phụ thuộc đồng thời vào cường độ dòng điện, thời gian và đường đi của dòng điện qua cơ thể.

1.2. Chạm vào một dây dẫn mang điện

Chạm vào một dây dẫn vẫn có thể gây điện giật nếu hình thành mạch điện qua cơ thể đến đất, dây trung tính hoặc một phần dẫn điện khác đang có điện thế khác biệt. Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào:

  • Điện áp giữa điểm tiếp xúc và vị trí đứng hoặc điểm tiếp xúc còn lại.
  • Tình trạng cách điện của hệ thống.
  • Điện trở tiếp xúc giữa cơ thể với đất hoặc kết cấu kim loại.
  • Hệ thống nối đất và phương thức bảo vệ điện.
  • Thời gian dòng điện đi qua cơ thể.

Do đó, không được cho rằng chạm một dây điện luôn an toàn hoặc chỉ nguy hiểm khi chạm đồng thời hai dây.

1.3. Chạm vào vỏ kim loại của thiết bị bị rò điện

Khi cách điện bên trong động cơ, máy bơm, máy giặt hoặc thiết bị điện bị hỏng, dây dẫn mang điện có thể tiếp xúc với vỏ kim loại. Nếu vỏ thiết bị không được nối đất bảo vệ đúng cách, người chạm vào vỏ có thể trở thành một phần của đường dẫn dòng điện sự cố. Đây là lý do hệ thống điện cần có dây bảo vệ PE, liên kết đẳng thế và thiết bị bảo vệ phù hợp. RCCB hoặc RCBO có thể phát hiện dòng điện dư và ngắt mạch trong điều kiện đáp ứng đặc tính hoạt động của thiết bị.

2. Ảnh hưởng của hệ thống nối đất và cách điện

Phương thức nối đất của nguồn điện ảnh hưởng trực tiếp đến đường đi của dòng điện khi xảy ra sự cố chạm đất. Trong thiết kế hệ thống điện hạ áp, cần phân biệt các hệ thống nối đất như TN, TT và IT.

2.1. Hệ thống điện có nguồn nối đất

Trong hệ thống có một điểm của nguồn được nối đất, dây trung tính và dây pha có vai trò khác nhau. Khi xảy ra sự cố chạm pha vào vỏ thiết bị, dòng điện sự cố có thể đi qua dây bảo vệ và đường dẫn về nguồn. Khả năng tự động ngắt nguồn phụ thuộc vào tổng trở vòng sự cố, đặc tính thiết bị bảo vệ và thời gian cắt yêu cầu. Việc có dây nối đất không đồng nghĩa hệ thống tự động an toàn nếu dây PE bị đứt, đấu nối sai hoặc thiết bị bảo vệ không đáp ứng điều kiện cắt.

2.2. Hệ thống nối đất TT

Trong hệ thống TT, điểm trung tính nguồn được nối đất tại nguồn, còn các phần kim loại hở của thiết bị được nối với hệ thống điện cực nối đất riêng tại công trình. Đối với hệ thống TT, thiết bị bảo vệ dòng dư thường đóng vai trò quan trọng trong việc tự động ngắt nguồn khi xảy ra sự cố chạm đất. Việc lựa chọn RCCB hoặc RCBO phải căn cứ vào điện trở nối đất, dòng dư tác động và yêu cầu thời gian ngắt theo thiết kế.

2.3. Hệ thống IT

Trong hệ thống IT, nguồn được cách ly với đất hoặc nối đất thông qua tổng trở lớn. Hệ thống này có đặc điểm vận hành khác với hệ thống TN và TT. Khi xảy ra sự cố chạm đất lần thứ nhất, dòng sự cố có thể bị giới hạn tùy cấu hình hệ thống. Tuy nhiên, sự cố thứ hai có thể tạo thành tình trạng nguy hiểm nếu không được phát hiện và xử lý. Hệ thống IT thường cần thiết bị giám sát cách điện phù hợp. Không thể áp dụng trực tiếp nguyên lý bảo vệ của mạng điện dân dụng thông thường cho hệ thống này.

Tiện Ích tính nhanh dòng điện và điện áp

3. Vai trò của thiết bị bảo vệ trong mạng điện 1 pha

Để bảo vệ hệ thống điện, cần phân biệt chức năng của từng thiết bị. MCB, RCCB và RCBO không có cùng nguyên lý bảo vệ.

3.1. MCB bảo vệ quá tải và ngắn mạch

MCB (Miniature Circuit Breaker) là aptomat tép, có chức năng bảo vệ mạch điện khi xảy ra quá tải hoặc ngắn mạch trong phạm vi đặc tính định mức của thiết bị. MCB thường có hai cơ cấu tác động:

  • Bảo vệ quá tải: Sử dụng cơ cấu nhiệt, thường là thanh lưỡng kim, tác động khi dòng điện vượt quá đặc tính cho phép trong một khoảng thời gian.
  • Bảo vệ ngắn mạch: Sử dụng cơ cấu điện từ để tác động nhanh khi dòng sự cố đạt đến vùng tác động tức thời.

MCB thông thường không phát hiện dòng rò xuống đất và không được xem là thiết bị chuyên dụng để bảo vệ chống điện giật do dòng rò.

3.2. RCCB bảo vệ dòng điện dư

RCCB (Residual Current Circuit Breaker) là thiết bị bảo vệ dòng điện dư. Thiết bị so sánh dòng điện đi qua các dây dẫn mang điện được giám sát và tác động khi phát hiện dòng dư đạt điều kiện quy định. RCCB được sử dụng để bảo vệ khi có dòng điện rò, đặc biệt trong các tình huống sự cố chạm đất. Tuy nhiên, RCCB không có chức năng bảo vệ quá tải và ngắn mạch nếu không được kết hợp với thiết bị bảo vệ quá dòng phù hợp.

3.3. RCBO kết hợp bảo vệ quá dòng và dòng rò

RCBO (Residual Current Circuit Breaker with Overcurrent Protection) là thiết bị tích hợp hai chức năng:

  • Bảo vệ quá tải và ngắn mạch tương tự MCB.
  • Bảo vệ dòng điện dư tương tự RCCB.

RCBO có thể được sử dụng để bảo vệ riêng từng nhánh điện. Khi một nhánh xảy ra sự cố, thiết bị tương ứng có thể ngắt mạch mà không nhất thiết làm mất điện toàn bộ các nhánh còn lại, tùy phương án phối hợp bảo vệ.

4. MCB ABB trong hệ thống điện 1 pha

MCB ABB là dòng aptomat tép của ABB, được sử dụng để bảo vệ các mạch điện khỏi tình trạng quá tải và ngắn mạch. Thiết bị có nhiều dòng sản phẩm, cấu hình cực, dòng điện định mức và đặc tính tác động khác nhau. Trong hệ thống điện 1 pha, MCB ABB có thể được sử dụng tại tủ điện tổng hoặc tủ điện nhánh để bảo vệ các mạch chiếu sáng, ổ cắm và thiết bị điện, tùy theo thiết kế.

4.1. Các dòng MCB ABB thường gặp

ABB phát triển nhiều dòng MCB phục vụ các nhóm ứng dụng khác nhau. Một số dòng có thể tham khảo gồm:

  • SH200: Dòng MCB phục vụ các ứng dụng dân dụng và thông dụng.
  • SN201: Dòng MCB 1P+N có thiết kế nhỏ gọn theo cấu hình sản phẩm.
  • S200: Dòng MCB thuộc hệ System pro M compact, có nhiều cấu hình và phụ kiện.
  • S200C: Dòng MCB có thiết kế nhỏ gọn, phục vụ các ứng dụng phù hợp với thông số sản phẩm.
  • S800: Dòng thiết bị bảo vệ thu nhỏ hiệu suất cao, có các phiên bản dành cho ứng dụng thương mại và công nghiệp.

Thông số dòng điện, số cực, khả năng cắt ngắn mạch và đặc tính tác động khác nhau theo từng series và mã sản phẩm. Không nên dùng thông số của SH200 để áp dụng cho S200 hoặc S800.

4.2. Đặc tính tác động B, C, D của MCB ABB

Đặc tính B, C, D thể hiện vùng tác động từ của MCB. Việc lựa chọn phụ thuộc vào đặc tính dòng khởi động của tải và yêu cầu phối hợp bảo vệ.

  • Đặc tính B: Thường dùng cho tải có dòng khởi động thấp.
  • Đặc tính C: Thường dùng cho tải có dòng khởi động trung bình, phổ biến trong nhiều mạch phân phối.
  • Đặc tính D: Dành cho một số tải có dòng khởi động cao.

Không nên chọn đường cong C hoặc D chỉ vì tải có công suất lớn. Cần kiểm tra dòng khởi động, dòng ngắn mạch dự kiến tại điểm lắp đặt và điều kiện cắt tự động của mạch.

4.3. Các thông số cần kiểm tra khi chọn MCB ABB

Thông số Ý nghĩa
In Dòng điện định mức của MCB
Ue Điện áp làm việc định mức
Số cực 1P, 1P+N, 2P, 3P, 4P hoặc cấu hình khác theo model
Đặc tính B/C/D Đặc tính tác động của cơ cấu bảo vệ quá dòng
Icn hoặc Icu Khả năng cắt ngắn mạch theo tiêu chuẩn áp dụng và cách ghi trên thiết bị
Tiêu chuẩn Tiêu chuẩn sản phẩm được công bố cho đúng model

Khả năng cắt phải được lựa chọn không thấp hơn dòng ngắn mạch dự kiến tại vị trí lắp đặt, đồng thời cần kiểm tra phối hợp bảo vệ theo thiết kế hệ thống.

5. RCCB và RCBO ABB trong bảo vệ chống dòng rò

Trong hệ thống điện cần bảo vệ bổ sung chống điện giật do dòng rò, có thể sử dụng RCCB hoặc RCBO ABB theo phương án thiết kế.

5.1. RCCB ABB

RCCB ABB thuộc nhóm thiết bị bảo vệ dòng điện dư. Một số dòng sản phẩm được sử dụng trong tủ điện phân phối gồm F200 và các phiên bản tương ứng theo danh mục ABB. Khi lựa chọn RCCB cần kiểm tra:

  • Dòng điện định mức In.
  • Dòng dư tác động định mức IΔn.
  • Số cực và cấu hình nguồn điện.
  • Loại dòng dư phát hiện được: AC, A, F hoặc B tùy model.
  • Khả năng phối hợp với MCB hoặc cầu chì bảo vệ quá dòng.

RCCB không thay thế MCB trong bảo vệ quá tải và ngắn mạch. Thiết bị cần được phối hợp với bảo vệ quá dòng phù hợp theo tài liệu nhà sản xuất.

5.2. RCBO ABB

RCBO ABB tích hợp chức năng bảo vệ dòng dư và bảo vệ quá dòng trong cùng một thiết bị. Dòng sản phẩm này phù hợp với các mạch cần kết hợp bảo vệ quá tải, ngắn mạch và dòng rò. Ví dụ, ABB có các dòng RCBO DS201, DS202C và DSE201 với cấu hình và ứng dụng khác nhau. Không nên áp dụng thông số của một dòng cho toàn bộ RCBO ABB. Khi lựa chọn RCBO cần kiểm tra dòng định mức, đặc tính B/C/D, khả năng cắt ngắn mạch, dòng dư tác động, loại dòng dư và cấu hình cực.

6. Cách lựa chọn thiết bị điện ABB cho mạng điện 1 pha

Để lựa chọn thiết bị điện ABB phù hợp, cần xác định chức năng bảo vệ trước khi chọn mã sản phẩm.

Trường hợp 1: Mạch chỉ cần bảo vệ quá tải và ngắn mạch

MCB ABB có thể được sử dụng nếu đáp ứng yêu cầu dòng tải, tiết diện dây dẫn, khả năng cắt và điều kiện tự động ngắt nguồn của mạch.

Trường hợp 2: Mạch cần bảo vệ quá dòng và dòng rò

Có thể sử dụng RCBO ABB để tích hợp hai chức năng bảo vệ trong cùng một thiết bị. Phương án này thường được cân nhắc khi cần bảo vệ riêng từng nhánh điện.

Trường hợp 3: Mạch sử dụng RCCB kết hợp MCB

RCCB ABB có thể được lắp kết hợp với MCB ABB hoặc thiết bị bảo vệ quá dòng phù hợp. Khi thiết kế cần kiểm tra dòng định mức, khả năng chịu ngắn mạch và điều kiện phối hợp giữa các thiết bị.

Trường hợp 4: Tủ điện phân phối nhiều nhánh

Với tủ điện có nhiều mạch ra, cần thiết kế phân cấp bảo vệ để hạn chế phạm vi mất điện khi xảy ra sự cố. Việc lựa chọn MCB, RCCB hoặc RCBO phải xét đến dòng tải, dòng ngắn mạch, dòng rò, yêu cầu chọn lọc và sơ đồ nối đất.

7. Lưu ý an toàn khi lắp đặt và sử dụng thiết bị điện ABB

  • Không thao tác trên phần mang điện nếu không có quy trình, năng lực và phương tiện bảo vệ phù hợp.
  • Ngắt nguồn, thực hiện biện pháp chống đóng điện trở lại và xác nhận hết điện trước khi làm việc.
  • Chọn dòng định mức MCB phù hợp với dây dẫn và điều kiện lắp đặt.
  • Kiểm tra dòng ngắn mạch dự kiến và khả năng cắt của thiết bị bảo vệ.
  • Không sử dụng MCB thông thường thay cho RCCB hoặc RCBO khi cần bảo vệ dòng rò.
  • Đảm bảo dây PE được đấu nối đúng kỹ thuật; không sử dụng dây trung tính thay cho dây bảo vệ.
  • Kiểm tra sơ đồ đấu nối, cực tính và yêu cầu nguồn cấp theo tài liệu của đúng model ABB.
  • Kiểm tra chức năng nút TEST trên RCCB/RCBO theo hướng dẫn nhà sản xuất và quy trình bảo trì.

Thiết bị bảo vệ không thể thay thế các biện pháp an toàn khi thao tác. Việc lựa chọn đúng MCB ABB, RCCB ABB hoặc RCBO ABB cần đi cùng hệ thống nối đất, dây dẫn, che chắn và quy trình vận hành phù hợp.

Tiện Ích chọn thiết bị điện abb

8. Điện Hạ Thế cung cấp thiết bị điện ABB

Điện Hạ Thế cung cấp thiết bị điện ABB phục vụ lắp đặt tủ điện phân phối, tủ điện điều khiển và hệ thống điện công nghiệp. Danh mục thiết bị ABB được khách hàng quan tâm gồm:

  • MCB ABB: Aptomat tép bảo vệ quá tải và ngắn mạch.
  • MCCB ABB: Aptomat khối dùng trong các mạch phân phối và bảo vệ công suất phù hợp.
  • RCCB ABB: Thiết bị bảo vệ dòng điện dư.
  • RCBO ABB: Thiết bị tích hợp bảo vệ quá dòng và dòng dư.
  • ACB ABB: Máy cắt không khí dùng trong hệ thống phân phối điện hạ thế.
  • Contactor ABB: Khởi động từ sử dụng trong mạch điều khiển và đóng cắt tải phù hợp.

Khi yêu cầu báo giá MCB ABB hoặc các thiết bị điện ABB khác, khách hàng nên cung cấp mã sản phẩm, dòng điện định mức, số cực và khả năng cắt yêu cầu. Nếu chưa có mã, có thể gửi thông tin tải và sơ đồ điện để được đối chiếu thiết bị phù hợp.

Bảng Giá & Catalog Thiết Bị Điện Công Nghiệp ABB

 

Liên hệ tư vấn và báo giá:
Ms Nhung – 0907 764 966
Website: www.dienhathe.com

Câu hỏi thường gặp về MCB ABB và an toàn điện

MCB ABB có chống giật không?

MCB ABB thông thường bảo vệ quá tải và ngắn mạch, không có chức năng phát hiện dòng rò. Nếu cần bảo vệ dòng điện dư, cần xem xét RCCB ABB hoặc RCBO ABB theo yêu cầu hệ thống.

MCB ABB và RCBO ABB khác nhau như thế nào?

MCB bảo vệ quá tải và ngắn mạch. RCBO tích hợp thêm chức năng bảo vệ dòng điện dư, kết hợp chức năng của MCB và RCCB trong một thiết bị.

RCCB ABB có thay thế được MCB không?

Không. RCCB phát hiện dòng điện dư nhưng không có chức năng bảo vệ quá tải và ngắn mạch. Cần phối hợp với MCB hoặc thiết bị bảo vệ quá dòng phù hợp.

Nên chọn MCB ABB đặc tính B, C hay D?

Việc lựa chọn phụ thuộc vào dòng khởi động của tải, đặc tính mạch điện và điều kiện cắt sự cố. Đặc tính C thường được dùng cho nhiều mạch tải thông dụng, nhưng không thể mặc định phù hợp cho mọi ứng dụng.

MCB ABB có những dòng sản phẩm nào?

ABB có nhiều dòng MCB như SH200, SN201, S200, S200C và S800. Mỗi dòng có cấu hình, dòng định mức và khả năng cắt khác nhau. Cần tra cứu đúng mã sản phẩm để xác định thông số.

Thiết bị điện ABB có bảo vệ con người khỏi mọi trường hợp điện giật không?

Không có một thiết bị đóng cắt đơn lẻ nào bảo vệ con người trong mọi tình huống điện giật. An toàn điện cần kết hợp thiết kế đúng, nối đất bảo vệ, thiết bị bảo vệ quá dòng, RCCB/RCBO khi phù hợp, che chắn và quy trình thao tác an toàn.



Điện Hạ Thế là đơn vị chuyên phân phối đầu cos, ống nối điện và thiết bị điện công nghiệp, phục vụ cho thi công tủ điện, nhà xưởng và hệ thống điều khiển. Sản phẩm được lựa chọn theo tiêu chuẩn kỹ thuật, đảm bảo độ dẫn điện ổn định, độ bền cơ học và an toàn khi vận hành. Tại dienhathe.com, khách hàng có thể dễ dàng tìm đúng chủng loại đầu cos như SC, DT, DTL, GTY, GTL, GL cùng các phụ kiện đấu nối và vật tư tủ điện phù hợp với từng ứng dụng thực tế. Điện Hạ Thế không chỉ cung cấp sản phẩm mà còn hỗ trợ tư vấn chọn đúng vật tư theo tiết diện dây và thiết bị, được nhiều thợ điện và doanh nghiệp tin tưởng.

Related Posts:

Tác dụng của dây nối đất ?

Đầu tiên chúng ta nên tìm hiểu dây sơ về...

noi-dat

Chống Sét và Nối dất

2.5.1. Đặc tính của sét – Sét là sự phóng...

Theme Settings